Yanıkların genişliğine göre sınıflandırılması

1. Küçük yanıklar: İkinci derece %15’ten küçük ve üçüncü derece %2’den küçük yanıklar küçük yanık olarak benimsenirler. Bu tür hastalar sürekli denetim altında evde de tedavi edilebilirler.yanık türleri, yanıkların sınıflandırılması, yanık durumunda yapılması gerekenler

2. Orta yanıklar. İkinci derece %15 ile %30 arasındaki ya da üçüncü derece %2 ile %10 arasındaki yanıklar bu gruba girer. Bu tür yanıklar ilk yardım merkezleri ya da hastanelerde tedavi edilebilirler.

3. Büyük yanıklar: İkinci derece %30’dan ve üçüncü derece %10’dan büyük yanıklar, yüz-el-ayak yanıkları, yüzdesine bakılmaksızın solunum sistemi yanıkları, geniş yumuşak doku yanıkları ve kırıkla birlikte olan yanıklarla elektrik yanıkları bu gruba girer. Tam teşekküllü hastanelerde ve yanık merkezlerinde tedavi edilirler.

Yanıkta Müdahale Etme

Üriner kateterizasyon yap: Yanık yüzeyi %20’clen fazla olan tüm yanıklarda üriner kateter uygulanmalıdır. Böylece, böbreklerin fonksiyonları, idrar bileşimi, idrar akım oram gibi önemli bilgiler elde edilir. Her saatte çıkarılan idrar miktarı saptanır, bu miktarın saatte 30-45 cc olması ve dansitenin 1010-1020 arasında bulunması normal olarak benimsenir. Ölçülen saatlik idrar miktarının, böbrekten o saatte çıkarılan idrar miktarına elverdiğince yakın olduğundan emin olunmalıdır. Eğer kateter ucuna çok uzun drenaj tüpü takılırsa ölçümde büyük yanlışlıklar yapılabilir, drenaj tüpünün içindeki idrar da hesaba katılmalıdır. Foley kateteri üriner kateterizasyon için çok uygundur. Kateter serum fizyolojik ya da %0.25’lik asetik asit solüsyonu ile her 6 saatte bir yıkanmalıdır. Haftada bir kateter değiştirilmelidir. Kateter uzun zaman yerinde bırakılırsa üriner infeksiyonlar ortaya çıkabilir. Saatte çıkarılan idrar miktarı, verilecek sıvının hızı ve miktarında etkilidir. Saatte 60 cc’den fazla idrar çıkıyorsa sıvının fazla olduğuna, 15-20 cc’den az çıkıyorsa az olduğuna kanıttır. Gereğine göre sıvı hızlandırılır ya da yavaşlatılır.

Gereken sıvı miktarını hesapla: Yanıklı hastalarda, yanığın ağırlığıyla doğru orantılı olarak yanık yarasından vücut dışına ve interstisyel aralığı sıvı, plazma ve elektrolit kaybı olmaktadır. Plazma ve sıvı kaybı yanığın oluşumu ile başlar, ilerleyerek sürer. Bu neden yanığın ilk 48 saatinde yitirilen sıvı, plazma ve elektrolitlerin hızla yerine konması gereklidir. Bu yapılmazsa şok gelişimi önlenemez, %20’den daha geniş yanıklarda ilk 48 saatlik dönemde uygulanması gereken sıvı tedavisinin planlanmasında birçok formül önerilmiştir. Öncelikle, tüm yanıklı hastaların yeterli ve güvenli olarak tedavi edilebilmesini sağlayacak matematiksel bir sıvı miktarı formülü bulunmadığının bilinmesi gereklidir. Formül; doktora, hasta için gereken sıvı miktarını belirleme konusunda kolaylıklar sağlar. Çok yaygın olarak kullanılan bir formül 1952’de EVANS tarafından ortaya atılmıştır. Bu formülde; sıvı gereksinmesinin hem yanığın genişliğine hem de hastanın vücut ağırlığına bağlı olduğu, sıvının eşit oranda kolloid ve elektrolit içermesi gerektiği ve ilk 24 saatte, ikinci 24 saattekinden daha fazla sıvı verilmesi gereği vurgulanmaktadır.